ЛЕКЦ 06: КОДЫН ЧАНАР БА ЦЭВЭР КОД (Code Quality & Clean Code)

Хичээлийн зорилго: Кодын чанарын ойлголт, цэвэр код бичих зарчмууд, нэрлэлтийн конвенци, функц/метод дизайн, алдаа зохицуулалт, кодын стандарт, статик анализ, Code Review зэргийг Java жишээнүүдтэйгээр эзэмшүүлэх.

Хамрах хүрээ: Clean Code зарчмууд (Robert C. Martin), нэрлэлт, функц дизайн, тайлбар, формат, алдаа зохицуулалт, кодын стандарт, статик анализын хэрэгслүүд, Code Review.

ХЭСЭГ 1: ОНОЛЫН СУУРЬ (Theory & Foundations)

1.1 Кодын чанар (Code Quality) гэж юу вэ?

Кодын чанар гэдэг нь код нь зорилгодоо хэр нийцэж, засвар хийхэд хэр хялбар, ойлгоход хэр тодорхой, алдаагүй, найдвартай ажиллаж байгааг илэрхийлдэг нэгдмэл ойлголт.

🔑 Robert C. Martin: "Цэвэр код гэдэг нь БУСАД хөгжүүлэгч хялбараар УНШИЖ, ОЙЛГОЖ, ӨӨРЧИЛЖ чаддаг код."

Зүйрлэл:

💡 Сайн бичмэл шиг — үг найруулга ойлгомжтой, бүтэц тодорхой, цэвэрхэн бичигдсэн. Муу кодыг уншихад "гүнзгий муу гар бичмэл" уншиж байгаа мэт.

Кодын чанарын хэмжигдэхүүнүүд:

Яагаад кодын чанар чухал вэ?

Хөгжүүлэгчийн цагийн хуваарилалт:
┌────────────────────────────────────────┐
│ КОД УНШИХАД:    ~70%  ████████████████ │
│ КОД БИЧИХЭД:    ~30%  ███████          │
└────────────────────────────────────────┘

⚠️ Бодит байдал: Хөгжүүлэгч цагийнхаа ~70%-ийг КОД УНШИХАД, зөвхөн ~30%-ийг бичихэд зарцуулдаг. Тиймээс уншигдах чанар нь бүтээмжид шууд нөлөөлнө.

1.2 Clean Code — Цэвэр кодын зарчмууд

Robert C. Martin-ий "Clean Code" номны гол зарчмууд:

1.3 Нэрлэлт (Naming)

1.3.1 Утга учиртай нэр (Meaningful Names)

Нэр нь "юу хийдэг", "юу агуулдаг", "юунд зориулагдсан" гэдгийг тодорхой илэрхийлэх ёстой.

// ❌ БУРУУ — Юу гэсэн утга вэ?
int d;
String s;
List<int[]> list1;
public void doStuff() { ... }

// ✅ ЗӨӨВ — Нэр нь зорилгоо илэрхийлж байна
int daysSinceLastLogin;
String customerName;
List<int[]> flaggedCells;
public void calculateMonthlyReport() { ... }

1.3.2 Нэрлэлтийн дүрмүүд

1.3.3 Java нэрлэлтийн конвенци

// ❌ БУРУУ нэрлэлт
class data { ... }                    // Жижиг үсэг, тодорхойгүй
public void proc() { ... }           // Товчилсон
boolean flag;                         // Юуны flag?
static final int num = 30;            // Тогтмол нэрлэлт буруу

// ✅ ЗӨӨВ нэрлэлт
class StudentRegistration { ... }     // PascalCase, тодорхой
public void processRegistration() { } // camelCase, үйл үг
boolean isEnrollmentOpen;             // Boolean конвенци
static final int MAX_CLASS_SIZE = 30; // UPPER_SNAKE_CASE

1.3.4 Тохиромжтой нэрийн урт

// Хэт богино — ойлгомжгүй
int d;
String n;
void p() { }

// Хэт урт — уншихад хэцүү
int numberOfDaysSinceTheUserLastLoggedInToTheSystem;
void processAndValidateAndSaveStudentRegistrationFormData() { }

// Тохиромжтой — ойлгомжтой, товч
int daysSinceLastLogin;
String studentName;
void processRegistration() { }

💡 Зүйрлэл: Хүний нэр шиг — "Б" гэхэд хэн бэ мэдэхгүй, "Баатарын хүү Болдбаатарын ач Эрдэнэбаатар" гэхэд хэт урт. "Баатар" гэхэд яг тохиромжтой.

1.4 Функц / Метод дизайн

1.4.1 Функц жижиг байх ёстой

🔑 Robert C. Martin: "Функцийн эхний дүрэм — ЖИЖИГ байх. Хоёр дахь дүрэм — БҮҮР ЖИЖИГ байх."

// ❌ БУРУУ — 50+ мөр, олон зүйл хийж байна
public void processOrder(Order order) {
    // Хэрэглэгч шалгах (15 мөр)
    if (order.getCustomer() == null) { ... }
    if (!order.getCustomer().isActive()) { ... }
    // Нөөц шалгах (10 мөр)
    for (Item item : order.getItems()) { ... }
    // Үнэ тооцоолох (15 мөр)
    double total = 0;
    for (Item item : order.getItems()) { ... }
    // Хөнгөлөлт (10 мөр)
    if (order.getCustomer().isVIP()) { ... }
    // Төлбөр (5 мөр)
    paymentService.charge(total);
}

// ✅ ЗӨӨВ — Жижиг функцүүдэд хуваасан
public void processOrder(Order order) {
    validateCustomer(order.getCustomer());
    checkInventory(order.getItems());
    double total = calculateTotal(order);
    total = applyDiscount(order.getCustomer(), total);
    processPayment(order.getCustomer(), total);
}

1.4.2 Нэг функц — Нэг зүйл (Do One Thing)

// ❌ БУРУУ — Олон зүйл хийж байна
public void emailClients(List<Client> clients) {
    for (Client client : clients) {
        if (client.isActive()) {                    // Шүүх
            String email = client.getEmail();       // Өгөгдөл авах
            if (email != null && !email.isEmpty()) { // Шалгах
                sendEmail(email, "Hello!");          // Илгээх
            }
        }
    }
}

// ✅ ЗӨӨВ — Тус тусдаа функцүүд
public void emailActiveClients(List<Client> clients) {
    List<Client> activeClients = filterActiveClients(clients);
    List<String> emails = extractValidEmails(activeClients);
    sendBulkEmail(emails, "Hello!");
}

private List<Client> filterActiveClients(List<Client> clients) {
    return clients.stream()
        .filter(Client::isActive)
        .collect(Collectors.toList());
}

private List<String> extractValidEmails(List<Client> clients) {
    return clients.stream()
        .map(Client::getEmail)
        .filter(email -> email != null && !email.isEmpty())
        .collect(Collectors.toList());
}

1.4.3 Функцийн параметрийн тоо

// ❌ БУРУУ — 6 параметр
public void createStudent(String firstName, String lastName,
                          int age, String email,
                          String phone, double gpa) { ... }

// ✅ ЗӨӨВ — Объект ашиглах
public void createStudent(StudentDTO student) { ... }

class StudentDTO {
    private String firstName;
    private String lastName;
    private int age;
    private String email;
    private String phone;
    private double gpa;
}

1.4.4 Функцийн нэрлэлт

// ❌ БУРУУ — Юу хийдэг нь мэдэгдэхгүй
public void handle() { ... }
public Object get() { ... }
public void process() { ... }
public boolean check(Student s) { ... }

// ✅ ЗӨӨВ — Нэр нь зорилгоо тодорхой хэлж байна
public void handlePaymentTimeout() { ... }
public Student findStudentById(long id) { ... }
public void processMonthlyBilling() { ... }
public boolean isEligibleForScholarship(Student student) { ... }

1.4.5 Side Effect байхгүй байх

Side Effect = Функц нь нэрнээс мэдэгдэхгүй "нуугдмал" зүйл хийж байна.

// ❌ БУРУУ — checkPassword нь нууц "session initialize" хийж байна
public boolean checkPassword(String username, String password) {
    User user = userRepository.findByName(username);
    if (user != null && user.getPassword().equals(encrypt(password))) {
        Session.initialize();  // ⚠️ Side Effect! Нэрнээс мэдэгдэхгүй
        return true;
    }
    return false;
}

// ✅ ЗӨӨВ — Тусдаа функцүүд
public boolean checkPassword(String username, String password) {
    User user = userRepository.findByName(username);
    return user != null && user.getPassword().equals(encrypt(password));
}

public void loginUser(String username, String password) {
    if (checkPassword(username, password)) {
        Session.initialize();  // Тодорхой — login хийхэд session эхлэнэ
    }
}

1.5 Тайлбар (Comments)

1.5.1 Сайн тайлбар vs Муу тайлбар

🔑 Robert C. Martin: "Тайлбар бичих шаардлагатай болсон бол — кодоо илүү сайн бичиж чадаагүй гэсэн дохио."

Сайн тайлбар:

// ✅ Хуулийн шаардлага тайлбарлах
// Хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хуулийн 15.3 заалтын дагуу
// 18 нас хүрээгүй хэрэглэгчийн мэдээллийг 90 хоногийн дараа устгана
public void deleteMinorUserData() { ... }

// ✅ Яагаад ийм шийдвэр гаргасныг тайлбарлах
// SimpleDateFormat нь thread-safe биш тул ThreadLocal ашиглаж байна
private static final ThreadLocal<SimpleDateFormat> formatter =
    ThreadLocal.withInitial(() -> new SimpleDateFormat("yyyy-MM-dd"));

// ✅ TODO тайлбар
// TODO: Кэш нэвтрүүлэх — одоогоор DB-с шууд уншиж байна
public Student findById(long id) { ... }

// ✅ Анхааруулга
// WARNING: Энэ тест 10 минут ажиллана
@Test
public void performanceTest() { ... }

Муу тайлбар:

// ❌ Код юу хийж байгааг давтах
// i-г нэгээр нэмэгдүүлэх
i++;

// ❌ Хуучирсан тайлбар (код өөрчлөгдсөн, тайлбар хэвээрээ)
// Хэрэглэгчийн нэрийг буцаана
public String getEmail() { return email; }  // Нэр биш, имэйл!

// ❌ Шаардлагагүй тайлбар — код өөрөө ойлгомжтой
// Default constructor
public Student() { }

// ❌ Comment-оор "хаасан" хуучин код
// public void oldMethod() {
//     // Хуучин логик...
// }

1.5.2 Код өөрөө тайлбарлагдах ёстой

// ❌ БУРУУ — Тайлбараар нөхсөн
// Хэрэглэгч нэвтрэх эрхтэй эсэхийг шалгах
// Нас 18-аас дээш, бүртгэл идэвхтэй, блоклогдоогүй байх
public boolean chk(User u) {
    return u.getAge() >= 18 && u.isActive() && !u.isBlocked();
}

// ✅ ЗӨӨВ — Код өөрөө тайлбарлагдаж байна
public boolean isEligibleForAccess(User user) {
    return user.isAdult() && user.isActive() && !user.isBlocked();
}

1.6 Формат (Formatting)

1.6.1 Босоо формат (Vertical Formatting)

// ✅ Холбоотой кодыг ойрхон, хоосон мөрөөр бүлэглэх
public class StudentService {

    private final StudentRepository repository;
    private final EmailService emailService;

    public StudentService(StudentRepository repository, EmailService emailService) {
        this.repository = repository;
        this.emailService = emailService;
    }

    public Student findById(long id) {
        return repository.findById(id)
            .orElseThrow(() -> new StudentNotFoundException(id));
    }

    public Student createStudent(StudentDTO dto) {
        Student student = mapToEntity(dto);
        Student saved = repository.save(student);
        emailService.sendWelcomeEmail(saved.getEmail());
        return saved;
    }

    private Student mapToEntity(StudentDTO dto) {
        // ...
    }
}

Зарчим:

• Холбоотой код ойрхон байх (хувьсагч → ашигласан газар)
• Хоосон мөрөөр логик бүлгүүдийг тусгаарлах
• Нэг файлд 200-500 мөр (дээд тал нь)
• Import → Талбар → Constructor → Public метод → Private метод

1.6.2 Хэвтээ формат (Horizontal Formatting)

// ❌ БУРУУ — Нэг мөр хэт урт
public List<StudentDTO> findActiveStudentsWithGPAAboveThresholdAndEnrolledInCurrentSemester(double threshold) { ... }

// ✅ ЗӨӨВ — Мөр хуваах (80-120 тэмдэгт)
public List<StudentDTO> findActiveHighPerformers(double minGPA) {
    return repository.findAll().stream()
        .filter(Student::isActive)
        .filter(s -> s.getGpa() >= minGPA)
        .filter(s -> s.isEnrolledInCurrentSemester())
        .map(this::toDTO)
        .collect(Collectors.toList());
}

1.7 Алдаа зохицуулалт (Error Handling)

1.7.1 Exception ашиглах (Return Code биш)

// ❌ БУРУУ — Return code ашиглах
public int withdraw(double amount) {
    if (amount <= 0) return -1;        // Буруу дүн
    if (amount > balance) return -2;   // Хүрэлцэхгүй
    balance -= amount;
    return 0;                          // Амжилттай
}
// Дуудаж буй код:
int result = account.withdraw(100);
if (result == -1) { ... }  // -1, -2 юу гэсэн утга вэ?

// ✅ ЗӨӨВ — Exception ашиглах
public void withdraw(double amount) {
    if (amount <= 0) {
        throw new IllegalArgumentException("Дүн эерэг байх ёстой: " + amount);
    }
    if (amount > balance) {
        throw new InsufficientFundsException(
            "Үлдэгдэл хүрэлцэхгүй. Үлдэгдэл: " + balance + ", Хүсэлт: " + amount
        );
    }
    balance -= amount;
}

1.7.2 Checked vs Unchecked Exception

1.7.3 Тодорхой Exception ашиглах

// ❌ БУРУУ — Ерөнхий Exception
try {
    student = repository.findById(id);
} catch (Exception e) {        // Бүх алдааг нэг дор барьж байна
    log.error("Алдаа", e);
}

// ✅ ЗӨӨВ — Тодорхой Exception
try {
    student = repository.findById(id);
} catch (StudentNotFoundException e) {
    log.warn("Оюутан олдсонгүй: {}", id);
    throw new ResponseStatusException(HttpStatus.NOT_FOUND, e.getMessage());
} catch (DatabaseException e) {
    log.error("Мэдээллийн сангийн алдаа: {}", e.getMessage());
    throw new ResponseStatusException(HttpStatus.INTERNAL_SERVER_ERROR);
}

1.7.4 Null буцаахгүй байх

// ❌ БУРУУ — null буцааж, NullPointerException-ийн эрсдэл
public Student findById(long id) {
    return repository.findById(id);  // null байж болно!
}
// Дуудсан газар:
Student s = service.findById(1);
s.getName();  // NullPointerException!

// ✅ ЗӨӨВ — Optional ашиглах
public Optional<Student> findById(long id) {
    return repository.findById(id);
}
// Дуудсан газар:
Student s = service.findById(1)
    .orElseThrow(() -> new StudentNotFoundException(id));

// Эсвэл:
service.findById(1).ifPresent(student -> {
    System.out.println(student.getName());
});

1.7.5 Утга учиртай алдааны мессеж

// ❌ БУРУУ
throw new RuntimeException("Error");
throw new IllegalArgumentException("Invalid");

// ✅ ЗӨӨВ
throw new StudentNotFoundException("ID=" + id + " оюутан олдсонгүй");
throw new IllegalArgumentException(
    "Нас 1-150 хооронд байх ёстой. Оруулсан: " + age
);
throw new InsufficientFundsException(
    String.format("Үлдэгдэл хүрэлцэхгүй. Үлдэгдэл: %.2f₮, Хүсэлт: %.2f₮",
                  balance, amount)
);

1.8 Кодын стандарт (Coding Standards)

1.8.1 Кодын стандарт гэж юу вэ?

Баг/байгууллагын хэмжээнд хэрэглэх нэгдсэн дүрэм, конвенци — нэрлэлт, формат, бүтэц, алдаа зохицуулалт зэргийг тогтоосон.

💡 Зүйрлэл: Замын хөдөлгөөний дүрэм шиг — хүн бүр ижил дүрмээр жолоодвол осол бага. Код ч мөн адил — нэгдсэн стандартаар бичвэл алдаа бага, ойлголцох хялбар.

1.8.2 Java-ийн алдартай стандартууд

1.8.3 Стандартын жишээ дүрмүүд

// ✅ Нэг мөрд нэг зарлалт
int width;
int height;

// ❌ БУРУУ
int width, height;

// ✅ Braces ашиглах (нэг мөр ч бай)
if (isActive) {
    doSomething();
}

// ❌ БУРУУ — Braces-гүй бол ирээдүйд алдаа гарч болно
if (isActive)
    doSomething();

// ✅ Magic number ашиглахгүй
private static final int MAX_LOGIN_ATTEMPTS = 5;
if (loginAttempts >= MAX_LOGIN_ATTEMPTS) { ... }

// ❌ БУРУУ
if (loginAttempts >= 5) { ... }  // 5 юу вэ?

1.9 Статик анализ (Static Analysis)

Статик анализ гэж юу вэ?

Кодыг АЖИЛЛУУЛАХГҮЙГЭЭР автоматаар шалгаж, алдаа, code smell, аюулгүй байдлын сул тал зэргийг олох.

💡 Зүйрлэл: Эмчид үзүүлэхийн өмнө "эрүүл мэндийн оношилгоо" хийх шиг — кодыг ажиллуулахын өмнө статик анализ нь "оношилгоо" хийнэ.

Алдартай хэрэгслүүд:

SonarQube-ийн үндсэн хэмжигдэхүүнүүд:

1.10 Code Review

Code Review гэж юу вэ?

Code Review нь нэг хөгжүүлэгчийн бичсэн кодыг бусад хөгжүүлэгч шалгаж, санал болгож, сайжруулах процесс.

💡 Зүйрлэл: Эссэ бичсний дараа найзаараа уншуулж, алдаа олуулах шиг — Code Review нь кодын "эссэ шалгалт".

Code Review-ийн давуу тал:

Code Review хийхдээ юуг шалгах вэ?

Сайн Code Review тайлбар:

// ❌ БУРУУ тайлбар:
"Энэ муу байна"
"Засаарай"
"Яагаад ингэж бичсэн бэ?"

// ✅ ЗӨӨВ тайлбар:
"Энд Optional ашиглавал NullPointerException-ийн эрсдэл буурна.
 Жишээ: return Optional.ofNullable(result);"

"Энэ метод 2 зүйл хийж байна (шалгах + хадгалах).
 validateStudent() ба saveStudent() гэж хуваах санал."

"nit: studentName → enrolledStudentName гэвэл илүү тодорхой болно."

"nit" = Nitpick (жижиг зүйл) — заавал засах шаардлагагүй, зөвхөн санал.

1.11 Кодын чанарын пирамид

                    ╱╲
                   ╱  ╲
                  ╱ UI ╲          ← Хэрэглэгчийн туршлага
                 ╱──────╲
                ╱ Тест   ╲       ← Автомат тест
               ╱──────────╲
              ╱ Code Review╲     ← Багийн шалгалт
             ╱──────────────╲
            ╱ Статик анализ  ╲   ← Автомат шалгалт
           ╱──────────────────╲
          ╱ Кодын стандарт     ╲  ← Дүрэм, конвенци
         ╱──────────────────────╲
        ╱  Цэвэр код зарчмууд   ╲ ← Clean Code
       ╱────────────────────────────╲

Доороос дээш: Цэвэр код → Стандарт → Статик анализ → Code Review → Тест → UI чанар

1.12 Нийтлэг алдаанууд ба засвар

1.12.1 God Class / God Method

// ❌ БУРУУ — "God Class" — бүхнийг мэддэг, бүхнийг хийдэг
class ApplicationManager {
    void createUser() { ... }
    void deleteUser() { ... }
    void processPayment() { ... }
    void generateReport() { ... }
    void sendEmail() { ... }
    void backupDatabase() { ... }
    void handleError() { ... }
    // ... 50+ метод
}

// ✅ ЗӨӨВ — Үүргээр хуваах (SRP)
class UserService { ... }
class PaymentService { ... }
class ReportService { ... }
class EmailService { ... }
class BackupService { ... }

1.12.2 Boolean параметр

// ❌ БУРУУ — Boolean параметр нь функцыг 2 зүйл хийхэд хүргэнэ
public void processOrder(Order order, boolean isExpress) {
    if (isExpress) {
        // Шуурхай боловсруулалт
    } else {
        // Энгийн боловсруулалт
    }
}

// ✅ ЗӨӨВ — Тусдаа функцүүд
public void processStandardOrder(Order order) { ... }
public void processExpressOrder(Order order) { ... }

1.12.3 Гинжин if-else

// ❌ БУРУУ — Гинжин if-else
public double calculateShipping(String type) {
    if (type.equals("standard")) {
        return 5.0;
    } else if (type.equals("express")) {
        return 15.0;
    } else if (type.equals("overnight")) {
        return 25.0;
    } else if (type.equals("international")) {
        return 50.0;
    }
    return 0;
}

// ✅ ЗӨӨВ — Enum + Map ашиглах
enum ShippingType {
    STANDARD(5.0), EXPRESS(15.0), OVERNIGHT(25.0), INTERNATIONAL(50.0);

    private final double cost;
    ShippingType(double cost) { this.cost = cost; }
    public double getCost() { return cost; }
}

public double calculateShipping(ShippingType type) {
    return type.getCost();
}

1.12.4 Hardcoded утга

// ❌ БУРУУ — Hardcoded
if (user.getRole().equals("admin")) { ... }
Thread.sleep(5000);
String url = "http://localhost:8080/api";

// ✅ ЗӨӨВ — Тогтмол / тохиргоо ашиглах
private static final String ADMIN_ROLE = "admin";
private static final long RETRY_DELAY_MS = 5000;

@Value("${api.base-url}")
private String apiBaseUrl;

if (user.getRole().equals(ADMIN_ROLE)) { ... }
Thread.sleep(RETRY_DELAY_MS);

ХЭСЭГ 2: ТҮЛХҮҮР ҮГ БА МЭРГЭЖЛИЙН НЭР ТОМЬЁО (Keywords & Glossary)

ХЭСЭГ 3: ЛАБОРАТОРИ БА ПРАКТИК ЗААВАР (Labs & Step-by-Step Guide)

3.1 Лабораторийн зорилго

Энэ лабораторид та цэвэр код бичих ур чадварыг бодит жишээнүүд дээр дадлагаар эзэмшинэ:

1. Муу кодыг цэвэр код болгон сайжруулах
2. Нэрлэлт, функц дизайн, алдаа зохицуулалтыг дадлагажуулах
3. Кодын чанарын хэрэгсэл (CheckStyle) ашиглах
4. Code Review хийх

Хэл: Java 17+ | IDE: Eclipse IDE

3.2 Лаб 1: Муу нэрлэлтийг засварлах

Даалгавар: Дараах кодын нэрлэлтийг цэвэр код зарчмаар сайжруулах

ӨМНӨ (Муу нэрлэлт):

public class Mgr {
    private List<int[]> lst = new ArrayList<>();

    public List<int[]> getThm() {
        List<int[]> r = new ArrayList<>();
        for (int[] x : lst) {
            if (x[0] == 4) {
                r.add(x);
            }
        }
        return r;
    }

    public double calc(List<Map<String, Object>> d) {
        double t = 0;
        int c = 0;
        for (Map<String, Object> m : d) {
            double v = (Double) m.get("v");
            t += v;
            c++;
        }
        return c > 0 ? t / c : 0;
    }

    public boolean chk(String s) {
        if (s == null) return false;
        if (s.length() < 8) return false;
        boolean h1 = false, h2 = false, h3 = false;
        for (char c : s.toCharArray()) {
            if (Character.isUpperCase(c)) h1 = true;
            if (Character.isLowerCase(c)) h2 = true;
            if (Character.isDigit(c)) h3 = true;
        }
        return h1 && h2 && h3;
    }
}

ДАРАА (Цэвэр нэрлэлт):

public class GameBoardManager {
    private List<int[]> cells = new ArrayList<>();

    public List<int[]> getFlaggedCells() {
        List<int[]> flaggedCells = new ArrayList<>();
        for (int[] cell : cells) {
            if (cell[STATUS_INDEX] == FLAGGED) {
                flaggedCells.add(cell);
            }
        }
        return flaggedCells;
    }

    public double calculateAverage(List<Map<String, Object>> dataPoints) {
        double totalValue = 0;
        int count = 0;
        for (Map<String, Object> dataPoint : dataPoints) {
            double value = (Double) dataPoint.get("value");
            totalValue += value;
            count++;
        }
        return count > 0 ? totalValue / count : 0;
    }

    public boolean isPasswordStrong(String password) {
        if (password == null) return false;
        if (password.length() < MIN_PASSWORD_LENGTH) return false;

        boolean hasUpperCase = false;
        boolean hasLowerCase = false;
        boolean hasDigit = false;

        for (char character : password.toCharArray()) {
            if (Character.isUpperCase(character)) hasUpperCase = true;
            if (Character.isLowerCase(character)) hasLowerCase = true;
            if (Character.isDigit(character)) hasDigit = true;
        }
        return hasUpperCase && hasLowerCase && hasDigit;
    }

    private static final int STATUS_INDEX = 0;
    private static final int FLAGGED = 4;
    private static final int MIN_PASSWORD_LENGTH = 8;
}

Сайжруулсан зүйлс:

3.3 Лаб 2: Функц дизайн — Нэг функц, нэг зүйл

Даалгавар: Дараах том функцыг жижиг, нэг зорилготой функцүүдэд хуваах

ӨМНӨ (Нэг том функц):

public class OrderProcessor {

    public String processOrder(String customerName, String email,
                               List<String> items, List<Double> prices,
                               String cardNumber, boolean isVIP) {
        // 1. Шалгах
        if (customerName == null || customerName.isEmpty()) {
            return "ERROR: Хэрэглэгчийн нэр хоосон";
        }
        if (email == null || !email.contains("@")) {
            return "ERROR: Имэйл буруу";
        }
        if (items.size() != prices.size()) {
            return "ERROR: Бүтээгдэхүүн ба үнэ тохирохгүй";
        }
        if (items.isEmpty()) {
            return "ERROR: Сагс хоосон";
        }

        // 2. Үнэ тооцоолох
        double total = 0;
        for (int i = 0; i < items.size(); i++) {
            total += prices.get(i);
        }

        // 3. Хөнгөлөлт
        double discount = 0;
        if (isVIP) {
            discount = total * 0.15;
        } else if (total > 100000) {
            discount = total * 0.05;
        }
        total = total - discount;

        // 4. Татвар
        double tax = total * 0.1;
        total = total + tax;

        // 5. Төлбөр
        if (cardNumber == null || cardNumber.length() != 16) {
            return "ERROR: Картын дугаар буруу";
        }
        System.out.println("Төлбөр боловсруулж байна: " + cardNumber);

        // 6. Баримт
        StringBuilder receipt = new StringBuilder();
        receipt.append("=== БАРИМТ ===\n");
        receipt.append("Хэрэглэгч: ").append(customerName).append("\n");
        for (int i = 0; i < items.size(); i++) {
            receipt.append(items.get(i)).append(": ")
                   .append(prices.get(i)).append("₮\n");
        }
        receipt.append("Хөнгөлөлт: -").append(discount).append("₮\n");
        receipt.append("Татвар: +").append(tax).append("₮\n");
        receipt.append("Нийт: ").append(total).append("₮\n");

        // 7. Имэйл илгээх
        System.out.println(email + " руу баримт илгээсэн");

        return receipt.toString();
    }
}

ДАРАА (Цэвэр функц дизайн):

public class OrderProcessor {

    private static final double VIP_DISCOUNT_RATE = 0.15;
    private static final double BULK_DISCOUNT_RATE = 0.05;
    private static final double BULK_THRESHOLD = 100_000;
    private static final double TAX_RATE = 0.10;
    private static final int CARD_NUMBER_LENGTH = 16;

    private final PaymentService paymentService;
    private final EmailService emailService;

    public OrderProcessor(PaymentService paymentService, EmailService emailService) {
        this.paymentService = paymentService;
        this.emailService = emailService;
    }

    public OrderResult processOrder(OrderRequest request) {
        validateOrder(request);
        OrderSummary summary = calculateOrderSummary(request);
        paymentService.charge(request.getCardNumber(), summary.getTotal());
        String receipt = generateReceipt(request, summary);
        emailService.sendReceipt(request.getEmail(), receipt);
        return new OrderResult(true, receipt);
    }

    private void validateOrder(OrderRequest request) {
        if (request.getCustomerName() == null || request.getCustomerName().isEmpty()) {
            throw new ValidationException("Хэрэглэгчийн нэр хоосон");
        }
        if (request.getEmail() == null || !request.getEmail().contains("@")) {
            throw new ValidationException("Имэйл буруу");
        }
        if (request.getItems().isEmpty()) {
            throw new ValidationException("Сагс хоосон");
        }
        if (request.getCardNumber() == null ||
            request.getCardNumber().length() != CARD_NUMBER_LENGTH) {
            throw new ValidationException("Картын дугаар буруу");
        }
    }

    private OrderSummary calculateOrderSummary(OrderRequest request) {
        double subtotal = calculateSubtotal(request.getItems());
        double discount = calculateDiscount(subtotal, request.isVIP());
        double taxableAmount = subtotal - discount;
        double tax = taxableAmount * TAX_RATE;
        double total = taxableAmount + tax;
        return new OrderSummary(subtotal, discount, tax, total);
    }

    private double calculateSubtotal(List<OrderItem> items) {
        return items.stream()
            .mapToDouble(OrderItem::getPrice)
            .sum();
    }

    private double calculateDiscount(double subtotal, boolean isVIP) {
        if (isVIP) return subtotal * VIP_DISCOUNT_RATE;
        if (subtotal > BULK_THRESHOLD) return subtotal * BULK_DISCOUNT_RATE;
        return 0;
    }

    private String generateReceipt(OrderRequest request, OrderSummary summary) {
        StringBuilder receipt = new StringBuilder();
        receipt.append("=== БАРИМТ ===\n");
        receipt.append("Хэрэглэгч: ").append(request.getCustomerName()).append("\n");
        for (OrderItem item : request.getItems()) {
            receipt.append(item.getName()).append(": ")
                   .append(String.format("%.0f₮", item.getPrice())).append("\n");
        }
        receipt.append(String.format("Хөнгөлөлт: -%.0f₮\n", summary.getDiscount()));
        receipt.append(String.format("Татвар: +%.0f₮\n", summary.getTax()));
        receipt.append(String.format("Нийт: %.0f₮\n", summary.getTotal()));
        return receipt.toString();
    }
}

Сайжруулсан зүйлс:

3.4 Лаб 3: Алдаа зохицуулалт сайжруулах

Даалгавар: Null шалгалт, Exception зохицуулалтыг Clean Code зарчмаар сайжруулах

ӨМНӨ (Муу алдаа зохицуулалт):

public class StudentService {

    public String getStudentInfo(long id) {
        try {
            Student student = repository.findById(id);
            if (student == null) {
                return null;
            }
            String name = student.getName();
            if (name == null) {
                name = "Unknown";
            }
            Address addr = student.getAddress();
            String city = "";
            if (addr != null) {
                city = addr.getCity();
                if (city == null) {
                    city = "Unknown";
                }
            }
            return name + " - " + city;
        } catch (Exception e) {
            System.out.println("error");
            return null;
        }
    }

    public int divide(int a, int b) {
        return a / b;  // ArithmeticException if b == 0
    }
}

ДАРАА (Цэвэр алдаа зохицуулалт):

public class StudentService {

    private static final Logger log = LoggerFactory.getLogger(StudentService.class);

    public StudentInfo getStudentInfo(long id) {
        Student student = findStudentOrThrow(id);
        String name = student.getNameOrDefault("Нэргүй");
        String city = extractCity(student).orElse("Хотгүй");
        return new StudentInfo(name, city);
    }

    private Student findStudentOrThrow(long id) {
        return repository.findById(id)
            .orElseThrow(() -> {
                log.warn("Оюутан олдсонгүй: id={}", id);
                return new StudentNotFoundException("ID=" + id + " оюутан олдсонгүй");
            });
    }

    private Optional<String> extractCity(Student student) {
        return Optional.ofNullable(student.getAddress())
            .map(Address::getCity);
    }

    public int divideSafe(int dividend, int divisor) {
        if (divisor == 0) {
            throw new IllegalArgumentException(
                "Хуваагч 0 байж болохгүй. Хуваагдагч: " + dividend
            );
        }
        return dividend / divisor;
    }
}

Сайжруулсан зүйлс:

3.5 Лаб 4: Code Review дадлага

Даалгавар: Дараах кодыг Code Review хийж, асуудлуудыг олж, засварын санал бичих

Шалгах код:

public class u {
    String n;
    String e;
    int a;
    String p;

    public boolean l(String un, String pw) {
        if (un.equals(n) && pw.equals(p)) {
            System.out.println("ok");
            return true;
        } else {
            System.out.println("fail");
            return false;
        }
    }

    public void r(String n, String e, int a, String p) {
        this.n = n;
        this.e = e;
        this.a = a;
        this.p = p;
    }

    public String info() {
        return n + "," + e + "," + a;
    }
}

Code Review тайлбарууд:

Засварласан код:

public class User {
    private String name;
    private String email;
    private int age;
    private String passwordHash;

    private static final Logger log = LoggerFactory.getLogger(User.class);

    public boolean login(String inputName, String inputPassword) {
        Objects.requireNonNull(inputName, "Нэр null байж болохгүй");
        Objects.requireNonNull(inputPassword, "Нууц үг null байж болохгүй");

        boolean isValid = inputName.equals(this.name)
            && PasswordEncoder.matches(inputPassword, this.passwordHash);

        if (isValid) {
            log.info("Амжилттай нэвтэрлэв: {}", inputName);
        } else {
            log.warn("Нэвтрэлт амжилтгүй: {}", inputName);
        }
        return isValid;
    }

    public void register(String name, String email, int age, String password) {
        validateRegistration(name, email, age, password);
        this.name = name;
        this.email = email;
        this.age = age;
        this.passwordHash = PasswordEncoder.encode(password);
        log.info("Шинэ хэрэглэгч бүртгэгдлээ: {}", name);
    }

    private void validateRegistration(String name, String email, int age, String password) {
        if (name == null || name.isBlank()) {
            throw new ValidationException("Нэр хоосон байж болохгүй");
        }
        if (email == null || !email.contains("@")) {
            throw new ValidationException("Имэйл буруу формат");
        }
        if (age < 1 || age > 150) {
            throw new ValidationException("Нас 1-150 хооронд байх ёстой");
        }
        if (password == null || password.length() < 8) {
            throw new ValidationException("Нууц үг 8+ тэмдэгттэй байх ёстой");
        }
    }

    public String getFormattedInfo() {
        return String.format("%s (%s, %d нас)", name, email, age);
    }

    // Getter методууд
    public String getName() { return name; }
    public String getEmail() { return email; }
    public int getAge() { return age; }
}

ХЭСЭГ 4: ШАЛГАЛТЫН АСУУЛТ (Knowledge Check — 100 тест)

Тест 1

"Цэвэр код" (Clean Code) гэж юу вэ?

• A) Хурдан ажилладаг код
• B) Бусад хөгжүүлэгч хялбараар уншиж, ойлгож, өөрчилж чаддаг код
• C) Тайлбар маш их бүхий код
• D) Нэг мөрөнд бичсэн код

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Robert C. Martin-ий тодорхойлолтоор цэвэр код нь уншигдахуйц, ойлгомжтой, засварлахад хялбар байх ёстой. Зөвхөн хурдан биш — УНШИХАД хялбар.

Тест 2

Хөгжүүлэгч цагийнхаа хэдэн хувийг КОД УНШИХАД зарцуулдаг вэ?

• A) ~10%
• B) ~30%
• C) ~50%
• D) ~70%

Зөв хариулт: D

Тайлбар: Судалгаагаар хөгжүүлэгч цагийнхаа ~70%-ийг код уншихад, зөвхөн ~30%-ийг бичихэд зарцуулдаг. Тиймээс уншигдах чанар маш чухал.

Тест 3

DRY зарчим юу гэсэн утгатай вэ?

• A) Do Repeat Yourself
• B) Don't Repeat Yourself — Өөрийгөө бүү давт
• C) Delete Repeated YAML
• D) Debug Run Yesterday

Зөв хариулт: B

Тайлбар: DRY = Ижил логик нэг газар л байх. Давхардсан код → Нэг газар засвал, бусад газрыг мартана → Алдаа.

Тест 4

KISS зарчим юу гэсэн утгатай вэ?

• A) Keep It Safe and Secure
• B) Keep It Simple, Stupid — Энгийн байлга
• C) Know It, Solve it, Ship it
• D) Keep Iterating Software Solutions

Зөв хариулт: B

Тайлбар: KISS = Хамгийн энгийн шийдлийг сонгох. Нарийн төвөгтэй шийдэл ≠ Сайн шийдэл. Энгийн код = Ойлгомжтой + Алдаа бага.

Тест 5

YAGNI зарчим юу гэсэн утгатай вэ?

• A) You Are Getting New Ideas
• B) You Aren't Gonna Need It — Танд хэрэг болохгүй
• C) Your Application Gets New Interfaces
• D) Yet Another Great New Invention

Зөв хариулт: B

Тайлбар: YAGNI = Одоо хэрэггүй зүйлийг НЭМЭХГҮЙ. "Ирээдүйд хэрэг болно" гэж бодож шаардлагагүй функц нэмэх нь code bloat үүсгэнэ.

Тест 6

Дараах аль нь ЗӨӨВ нэрлэлт вэ?

• A) int d;
• B) int daysSinceLastLogin;
• C) int x;
• D) int temp;

Зөв хариулт: B

Тайлбар: daysSinceLastLogin нь юу хадгалж байгааг тодорхой хэлж байна. d, x, temp нь утга учирыг илэрхийлэхгүй.

Тест 7

Java-д класс нэрлэхэд ямар конвенци ашигладаг вэ?

• A) camelCase
• B) PascalCase
• C) UPPER_SNAKE_CASE
• D) kebab-case

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Java класс = PascalCase (UpperCamelCase). Жишээ: StudentService, OrderProcessor. Нэр үг ашиглана.

Тест 8

Java-д тогтмол (constant) нэрлэхэд ямар конвенци ашигладаг вэ?

• A) camelCase
• B) PascalCase
• C) UPPER_SNAKE_CASE
• D) lowercase

Зөв хариулт: C

Тайлбар: Java constant = UPPER_SNAKE_CASE. Жишээ: MAX_RETRY_COUNT, DEFAULT_TIMEOUT. static final хувьсагчид ашиглана.

Тест 9

Boolean хувьсагчийн зөв нэрлэлт аль нь вэ?

• A) boolean flag;
• B) boolean isActive;
• C) boolean status;
• D) boolean value;

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Boolean хувьсагч нь is/has/can + тэмдэг нэр: isActive, hasPermission, canDelete. flag, status нь тодорхойгүй.

Тест 10

"Magic Number" гэж юу вэ?

• A) Тоон хувьсагч
• B) Кодонд нэргүй шууд бичигдсэн тоон утга — юу гэсэн утга нь мэдэгдэхгүй
• C) Тогтмол хувьсагч
• D) Enum утга

Зөв хариулт: B

Тайлбар: if (age >= 18) — 18 юу вэ? Magic number! if (age >= LEGAL_AGE) — тодорхой. Тогтмолоор солих ёстой.

Тест 11

Функцийн эхний дүрэм юу вэ (Robert C. Martin-ий зарчмаар)?

• A) Хурдан ажиллах
• B) ЖИЖИГ байх
• C) Олон параметртэй байх
• D) Тайлбар ихтэй байх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: "Функцийн эхний дүрэм — ЖИЖИГ байх. Хоёр дахь дүрэм — БҮҮР ЖИЖИГ байх." Нэг функц нэг зүйл хийх.

Тест 12

Функцийн параметрийн хамгийн сайн тоо хэд вэ?

• A) 5
• B) 0 (niladic)
• C) 3
• D) 10

Зөв хариулт: B

Тайлбар: 0 параметр хамгийн сайн, 1-2 зүгээр, 3+ нь олон → Объект (Parameter Object) ашиглах.

Тест 13

"Side Effect" гэж юу вэ?

• A) Функцийн буцаах утга
• B) Функц нь нэрнээсээ гадуур нуугдмал зүйл хийх
• C) Функцийн параметр
• D) Exception шидэх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: checkPassword() функц дотор Session.initialize() хийх = Side Effect. Нэрнээс мэдэгдэхгүй, нуугдмал зүйл. Тусдаа функц болгох ёстой.

Тест 14

Дараах аль тайлбар нь ЗӨӨВ вэ?

• A) // i-г нэгээр нэмэх (i++ мөрний дээр)
• B) // Хувийн мэдээлэл хамгаалах хуулийн 15.3 заалтын дагуу
• C) // Default constructor
• D) // Хэрэглэгчийн нэрийг буцаана (getEmail() дээр)

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Хуулийн шаардлага тайлбарлах = Сайн тайлбар. Код юу хийж байгааг давтах, хуучирсан тайлбар, шаардлагагүй тайлбар = Муу тайлбар.

Тест 15

"Код өөрөө тайлбарлагдах ёстой" (Self-Documenting Code) гэж юу гэсэн утгатай вэ?

• A) Тайлбар хэзээ ч бичэхгүй
• B) Нэрлэлт, бүтцээрээ тайлбаргүйгээр ойлгогддог код бичих
• C) Бүх мөрд тайлбар бичих
• D) README файл бичих

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Сайн нэрлэлт + цэвэр бүтэц = тайлбар шаардлагагүй. isEligibleForAccess(user) нь chk(u)-аас ХАВЬГҮЙ ойлгомжтой.

Тест 16

Нэг мөрийн урт хэдэн тэмдэгтээс хэтрэхгүй байх ёстой вэ?

• A) 50
• B) 80-120
• C) 200
• D) Хязгааргүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Ихэнх стандарт 80-120 тэмдэгт зөвлөдөг. Хэт урт мөр = Хажуу тийш scroll хийх → Уншихад хэцүү.

Тест 17

Exception ашиглах нь return code (эрроор код)-аас яагаад дээр вэ?

• A) Хурдан
• B) Алдааны утга тодорхой, заавал зохицуулах, тусдаа flow
• C) Бичихэд богино
• D) Санах ой бага зарцуулна

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Return code (-1, -2) — юу гэсэн утга вэ? Exception = Тодорхой нэр (InsufficientFundsException), заавал зохицуулах, callstack мэдээлэл.

Тест 18

Checked Exception ба Unchecked Exception-ийн ялгаа юу вэ?

• A) Ялгаагүй
• B) Checked-ийг компайлер шалгаж, заавал барих шаарддаг. Unchecked нь Runtime-д гардаг
• C) Unchecked-ийг заавал барих
• D) Checked нь хурдан

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Checked = IOException, заавал try-catch. Unchecked = NullPointerException, RuntimeException удамшил, барих заавал биш.

Тест 19

Optional юу хийдэг вэ?

• A) Код хурдасгадаг
• B) null-ийн оронд ашиглаж, NullPointerException-ийн эрсдэлийг бууруулдаг
• C) Exception шиддэг
• D) Тайлбар нэмдэг

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Optional<Student> = Утга байж ч, байхгүй ч болно. .orElseThrow(), .ifPresent() зэргээр аюулгүй null шалгалт хийнэ.

Тест 20

God Class гэж юу вэ?

• A) Хамгийн сайн класс
• B) Бүхнийг мэддэг, бүхнийг хийдэг нэг том класс — SRP зөрчилдсөн
• C) Abstract класс
• D) Interface

Зөв хариулт: B

Тайлбар: God Class = ApplicationManager дотор user, payment, email, report, backup бүгдийг хийдэг. SRP зөрчил → Үүргээр хуваах ёстой.

Тест 21

SonarQube юу хийдэг вэ?

• A) Код бичих
• B) Кодын чанарын бүх талын статик анализ — bug, smell, coverage, давхардал шалгах
• C) Тест ажиллуулах
• D) Deploy хийх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: SonarQube = Кодын чанарын платформ. Bug, Code Smell, Vulnerability, Coverage, Duplication зэргийг автоматаар шалгана. Dashboard-аар харуулна.

Тест 22

Code Review-ийн гол зорилго юу вэ?

• A) Зөвхөн алдаа олох
• B) Алдаа олох, мэдлэг хуваалцах, кодын чанар сайжруулах, нэгдмэл стиль
• C) Код устгах
• D) Зөвхөн формат шалгах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Code Review = Олон зорилготой: Алдаа + Мэдлэг хуваалцах + Чанар + Стиль. Баг бүхэлдээ суралцана.

Тест 23

"nit" гэж Code Review-д юу гэсэн утгатай вэ?

• A) Заавал засах ёстой алдаа
• B) Жижиг зүйл (nitpick) — заавал засах шаардлагагүй, зөвхөн санал
• C) Том алдаа
• D) Аюулгүй байдлын асуудал

Зөв хариулт: B

Тайлбар: "nit: studentName → enrolledStudentName гэвэл илүү тодорхой" — Жижиг санал, заавал биш. Reviewer нь ялгааг ойлгуулахад ашиглана.

Тест 24

"Boy Scout Rule" гэж юу вэ?

• A) Код бүгдийг устгах
• B) Кодыг олсноосоо илүү цэвэр орхих — жижиг сайжруулалт хий
• C) Код хэзээ ч өөрчлөхгүй
• D) Зөвхөн шинэ код бичих

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Boy Scout Rule = "Хотыг олсноосоо цэвэрхэн орхи." Муу нэр олвол засах, magic number олвол тогтмол болгох. Жижиг, тогтмол сайжруулалт.

Тест 25

Дараах кодын асуудал юу вэ?

public void processOrder(Order order, boolean isExpress) {
    if (isExpress) { /* шуурхай */ }
    else { /* энгийн */ }
}

• A) Асуудалгүй
• B) Boolean параметр — функцыг 2 зүйл хийхэд хүргэж байна
• C) Нэрлэлт буруу
• D) Return утга байхгүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Boolean параметр = Функц 2 зүйл хийж байна → processStandardOrder(), processExpressOrder() гэж хуваах.

Тест 26

Дараах аль нь "Fail Fast" зарчим вэ?

• A) Алдааг нуух
• B) Оролтыг метод эхэнд шалгаж, буруу бол шууд Exception шидэх
• C) Алдааг дуусгалд л шалгах
• D) Алдааг үл тоомсорлох

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Fail Fast = Guard Clause. Метод эхэнд if (input == null) throw new ... → Алдаа ЭРТ илэрнэ, дебаг хялбар.

Тест 27

Guard Clause гэж юу вэ?

• A) Try-catch блок
• B) Метод эхэнд буруу оролтыг шалгаж, эрт буцаах/Exception шидэх
• C) Finally блок
• D) Бүх мөрд null шалгах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Guard Clause = Метод эхэнд оролтыг шалгаж, буруу бол цааш явахгүй. Nested if бууруулна, код уншигдах чанар сайжирна.

Тест 28

Дараах кодын аль нь зөв вэ?

// A:
if (loginAttempts >= 5) { lockAccount(); }
// B:
if (loginAttempts >= MAX_LOGIN_ATTEMPTS) { lockAccount(); }

• A) A зөв
• B) B зөв — тогтмол ашигласан, magic number арилгасан
• C) Хоёулаа зөв
• D) Хоёулаа буруу

Зөв хариулт: B

Тайлбар: 5 = Magic number (юу гэсэн утга вэ?). MAX_LOGIN_ATTEMPTS = Утга тодорхой, нэг газар солиход хангалттай.

Тест 29

Cyclomatic Complexity гэж юу вэ?

• A) Кодын мөрийн тоо
• B) Кодын нөхцөл салаалтын (if, switch, loop) нарийн байдлын хэмжигдэхүүн
• C) Кодын хурд
• D) Кодын хэмжээ

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Cyclomatic Complexity = if, switch, for, while зэрэг нөхцөл бүр +1. Өндөр CC = Тестлэхэд хэцүү, алдаа ихтэй. 10-аас бага байх зөвлөмжтэй.

Тест 30

Статик анализ гэж юу вэ?

• A) Кодыг ажиллуулж тестлэх
• B) Кодыг АЖИЛЛУУЛАХГҮЙГЭЭР автоматаар шалгах
• C) Гараар код уншиж шалгах
• D) Deploy хийх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Статик анализ = Код ажиллуулахгүйгээр алдаа, code smell, аюулгүй байдлын сул талыг олно. SonarQube, PMD, CheckStyle зэрэг хэрэгсэл.

Тест 31

Дараах аль нь .gitignore-д БИЧИХГҮЙ?

• A) .class файлууд
• B) .idea/ хавтас
• C) Student.java — Эх код
• D) .env файл

Зөв хариулт: C

Тайлбар: Эх код (.java) нь Git-д ЗААВАЛ байх ёстой. .class (compiled), .idea/ (IDE), .env (нууц) → .gitignore-д.

Тест 32

"Technical Debt" гэж юу вэ?

• A) Мөнгөний өр
• B) Богино хугацааны хялбар шийдэл → Ирээдүйд нэмэлт засвар, ажил шаардах
• C) Кодын хэмжээ
• D) Тестийн тоо

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Technical Debt = "Одоо хурдан хийе, дараа засна" → "Дараа" хэзээ ч ирэхгүй → Код улам муудна. Тогтмол засах нь чухал.

Тест 33

CheckStyle хэрэгсэл юу шалгадаг вэ?

• A) Кодын хурд
• B) Кодын формат, стиль — нэрлэлтийн конвенци, мөрийн урт, braces зэрэг
• C) Кодын логик алдаа
• D) Кодын аюулгүй байдал

Зөв хариулт: B

Тайлбар: CheckStyle = Google/Sun Java Style Guide-д нийцэж байгаа эсэхийг шалгана: нэрлэлт, indentation, мөрийн урт, braces, import дараалал.

Тест 34

Дараах аль нь ЗӨӨВ алдааны мессеж вэ?

• A) throw new RuntimeException("Error");
• B) throw new RuntimeException("Invalid");
• C) throw new StudentNotFoundException("ID=5 оюутан олдсонгүй");
• D) throw new RuntimeException("");

Зөв хариулт: C

Тайлбар: Утга учиртай, тодорхой мессеж → Дебаг хялбар. "Error", "Invalid" → Юуны алдаа, хаана, яагаад мэдэхгүй.

Тест 35

"Defensive Programming" гэж юу вэ?

• A) Зөвхөн тест бичих
• B) Алдаа гарч болзошгүй бүх тохиолдлыг урьдчилж шалгах, хамгаалах
• C) Код нуух
• D) Зөвхөн try-catch ашиглах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Defensive Programming = Оролтыг шалгах, null шалгах, хязгаар шалгах — "Юу ч буруу байж болно" гэж бодож код бичих. Бат бөх код.

Тест 36

Дараах кодын хамгийн том асуудал юу вэ?

public void handle() { ... }
public Object get() { ... }
public boolean check(Student s) { ... }

• A) Асуудалгүй
• B) Метод нэрс тодорхойгүй — юу хийдэг нь мэдэгдэхгүй
• C) Return утга буруу
• D) Параметр олон

Зөв хариулт: B

Тайлбар: handle() юу handle хийх вэ? get() юу авах вэ? check() юу шалгах вэ? → handlePaymentTimeout(), findStudentById(), isEligibleForScholarship().

Тест 37

Нэг файлд хэдэн мөр код байх нь тохиромжтой вэ?

• A) 10-50
• B) 200-500
• C) 1000-5000
• D) Хязгааргүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Нэг файлд 200-500 мөр тохиромжтой. Хэт богино = Хэт олон файл. Хэт урт = God Class шинж. Clean Code = Тохиромжтой хэмжээ.

Тест 38

Дараах кодын асуудал юу вэ?

if (isActive)
    doSomething();

• A) Асуудалгүй
• B) Braces ({}) байхгүй — ирээдүйд мөр нэмэхэд алдаа гарч болно
• C) Нэрлэлт буруу
• D) Return утга байхгүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Braces-гүй бол дараа нь мөр нэмэхэд if-ийн гадна бичигдэж, logical алдаа гарна. ЯМАГТ { } ашиглах.

Тест 39

Кодын чанарын пирамидын хамгийн доод (суурь) давхарга юу вэ?

• A) Тест
• B) UI чанар
• C) Цэвэр код зарчмууд
• D) Статик анализ

Зөв хариулт: C

Тайлбар: Суурь → Дээш: Цэвэр код → Стандарт → Статик анализ → Code Review → Тест → UI. Суурь бат бол дээрх давхаргууд сайн.

Тест 40

PMD хэрэгсэл юу хийдэг вэ?

• A) Код форматлах
• B) Кодын загварын алдаа, шаардлагагүй код, нарийн байдлын асуудал олох
• C) Тест ажиллуулах
• D) Deploy хийх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: PMD = Java кодын статик анализ. Unused variable, empty catch, unnecessary code зэргийг олно. Кодын чанарын "эрт анхааруулга".

Тест 41

SpotBugs хэрэгсэл юу хийдэг вэ?

• A) Формат шалгах
• B) Java байткод анализаар нийтлэг bug загвар олох
• C) Тест бичих
• D) Код компайлдах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: SpotBugs (FindBugs-ийн залгамжлагч) = Compiled байткодыг шалгаж, null dereference, infinite loop, resource leak зэрэг нийтлэг bug олно.

Тест 42

Code Coverage 80% гэдэг юу гэсэн утгатай вэ?

• A) 80% функц бичигдсэн
• B) Тестүүд кодын 80%-ийг ажиллуулж шалгасан
• C) 80% алдаа олдсон
• D) 80% хөгжүүлэгч тест бичсэн

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Code Coverage = Тестүүд кодын ямар хувийг "ажиллуулж" шалгасан. 80%+ нь ерөнхий зөвлөмж. 100% нь бодит бус зорилт.

Тест 43

"Pair Programming" гэж юу вэ?

• A) Хоёр хөгжүүлэгч тус тусдаа ажиллах
• B) Хоёр хөгжүүлэгч нэг компьютер дээр хамтран код бичих — нэг нь бичих, нөгөө нь шалгах
• C) Хоёр тест бичих
• D) Хоёр branch ашиглах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Pair Programming = Driver (бичих) + Navigator (шалгах, чиглүүлэх). Алдаа бага, мэдлэг хуваалцах, кодын чанар сайн.

Тест 44

"Rubber Duck Debugging" гэж юу вэ?

• A) Нугас хэлбэрийн хэрэгсэл ашиглах
• B) Асуудлыг бусдад (эсвэл нугасанд) тайлбарлахад шийдэл олдох
• C) Кодыг устгах
• D) Тест ажиллуулах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Асуудлыг тайлбарлах явцад тархи зөв бодол дагуулж, шийдлийг ӨӨРӨӨ олдог. Бусад хүнд (эсвэл нугасанд) тайлбарлах = Маш үр дүнтэй дебаг арга.

Тест 45

Дараах аль нь encapsulation зөрчил вэ?

• A) private String name;
• B) public String name; (getter/setter-гүй шууд хандалт)
• C) protected String name;
• D) Бүгд зөрчил

Зөв хариулт: B

Тайлбар: public талбар = Гаднаас шууд хандаж, өөрчилж болно → Хяналтгүй. private + getter/setter = Encapsulation. Validation нэмэх боломжтой.

Тест 46

Дараах кодын асуудал юу вэ?

catch (Exception e) {
    // do nothing
}

• A) Асуудалгүй
• B) Алдааг "залгидаг" — асуудал нуугдаж, дебаг хэцүүдэнэ
• C) Хурдан ажилладаг
• D) Зөв арга

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Хоосон catch = Алдааг "залгих" → Асуудал нуугдана, хожим арай том асуудал болж гарна. НААД зах нь log бичих, эсвэл дахин шидэх.

Тест 47

Дараах аль нь Parameter Object загвар вэ?

• A) void create(String a, String b, int c, String d, double e)
• B) void create(StudentDTO dto) — олон параметрийг нэг объектод нэгтгэх
• C) void create()
• D) void create(int id)

Зөв хариулт: B

Тайлбар: 3+ параметр → Parameter Object (DTO) ашиглах. StudentDTO дотор бүх талбар → Код уншигдах чанар сайжирна, хялбар өргөтгөнө.

Тест 48

Дараах аль нь SonarQube-ийн "Code Smell" шинж вэ?

• A) Compile error
• B) Хэт урт метод, давхардсан код, хэт нарийн нөхцөл
• C) Runtime error
• D) Syntax error

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Code Smell = Compile/Runtime error биш, гэхдээ чанарын асуудал. Хэт урт метод, давхардал, magic number, God class зэрэг. "Үнэртэй" код.

Тест 49

Objects.requireNonNull(param, "message") юу хийдэг вэ?

• A) Объект үүсгэх
• B) param null бол NullPointerException шидэх — тодорхой мессежтэй
• C) Файл нээх
• D) Тест ажиллуулах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Objects.requireNonNull() = null шалгалтын стандарт арга. null бол мессежтэй NullPointerException шидэнэ. Guard clause-ийн нэг хэлбэр.

Тест 50

Дараах аль нь Dependency Injection (DI) зарчим вэ?

• A) new PaymentService() метод дотор үүсгэх
• B) PaymentService-ийг constructor-оор дамжуулах
• C) Static метод ашиглах
• D) Global хувьсагч ашиглах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: DI = Хамааралтай объектыг ГАДНААС дамжуулах (constructor injection). new хийхгүй → Тестлэхэд хялбар, mock ашиглаж болно.

Тест 51

Дараах кодын гол асуудал юу вэ?

String url = "http://localhost:8080/api";
Thread.sleep(5000);

• A) Асуудалгүй
• B) Hardcoded утгууд — тогтмол/тохиргоо ашиглах ёстой
• C) Нэрлэлт буруу
• D) Exception байхгүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: URL, timeout зэрэг = Тохиргоо (configuration). Hardcode хийвэл орчин бүрт солих хэрэгтэй. Тогтмол, property файл, @Value ашиглах.

Тест 52

"Readability" ба "Performance" хоорондоо зөрчилдвөл ямар шийдвэр гаргах вэ?

• A) Үргэлж Performance
• B) ИХЭНХ тохиолдолд Readability-г сонгож, performance асуудал БАТАЛГААЖСАН үед оновчлох
• C) Үргэлж Readability
• D) Хоёуланг нь үл тоомсорлох

Зөв хариулт: B

Тайлбар: "Premature optimization is the root of all evil" (Knuth). Эхлээд уншигдахуйц, зөв код бич → Profiler-аар bottleneck олж, ЗӨвхөн тэндээ optimize хий.

Тест 53

Дараах if-else бүтцийг юугаар солих вэ?

if (type.equals("A")) return 10;
else if (type.equals("B")) return 20;
else if (type.equals("C")) return 30;

• A) Солихгүй
• B) Enum, Map, эсвэл Strategy Pattern ашиглах
• C) Switch ашиглах
• D) Бүгдийг устгах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Гинжин if-else = Open/Closed зөрчил. Enum + Map эсвэл Strategy Pattern → Шинэ төрөл нэмэхэд if-else нэмэхгүй.

Тест 54

Import дарааллын зөв дүрэм аль нь вэ?

• A) Дарааллаар биш
• B) java.* → javax.* → third-party → project — бүлэглэж, хоосон мөрөөр тусгаарлах
• C) Бүгдийг * wildcard ашиглах
• D) Нэг мөрд бүгдийг бичих

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Import бүлэглэх + хоосон мөрөөр тусгаарлах = Уншигдах чанар. Wildcard * зайлсхий → Тодорхой класс import хийх.

Тест 55

"Single Responsibility Principle" (SRP) гэж юу вэ?

• A) Нэг файлд нэг класс
• B) Нэг класс/метод зөвхөн нэг үүрэг хариуцах, нэг шалтгаанаар л өөрчлөгдөх
• C) Нэг хувьсагч нэг утга
• D) Нэг тест нэг assert

Зөв хариулт: B

Тайлбар: SRP = "Нэг класс зөвхөн НЭГ шалтгаанаар өөрчлөгдөх ёстой." UserService нь зөвхөн user-тай холбоотой логик → Email, Payment тусдаа.

Тест 56

Лог (logging) бичихэд System.out.println ашиглах нь яагаад БУРУУ вэ?

• A) Зөв, ашиглаж болно
• B) Лог түвшин (level) байхгүй, файлд бичихгүй, формат байхгүй
• C) Хурдан
• D) Автомат

Зөв хариулт: B

Тайлбар: System.out.println = Лог түвшин (DEBUG, INFO, WARN, ERROR) байхгүй, файлд бичихгүй, production-д удирдах боломжгүй. → SLF4J/Logback ашиглах.

Тест 57

Дараах кодын аль нь илүү сайн вэ?

// A:
List<Student> result = new ArrayList<>();
for (Student s : students) {
    if (s.getGpa() >= 3.5) result.add(s);
}
// B:
List<Student> result = students.stream()
    .filter(s -> s.getGpa() >= 3.5)
    .collect(Collectors.toList());

• A) A илүү сайн
• B) B илүү сайн — Stream API нь зорилгоо илүү тодорхой илэрхийлж байна
• C) Хоёулаа ижил
• D) Хоёулаа буруу

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Stream API = Declarative (юу хийхийг хэлэх), for loop = Imperative (яаж хийхийг хэлэх). Stream нь зорилгыг илүү тодорхой, товч илэрхийлнэ.

Тест 58

String.format() ашиглах нь string concatenation (+)-аас яагаад дээр вэ?

• A) Хурдан
• B) Уншигдах чанар сайн, формат тодорхой, олон хэлний дэмжлэг
• C) Ялгаагүй
• D) Compile error гарахгүй

Зөв хариулт: B

Тайлбар: String.format("Нэр: %s, Нас: %d", name, age) vs "Нэр: " + name + ", Нас: " + age. Format = Илүү уншигдахуйц, ялангуяа олон хувьсагчтай.

Тест 59

Enum ашиглах нь String тогтмолоос яагаад дээр вэ?

• A) Ялгаагүй
• B) Type-safe, IDE autocomplete, бүх боломжит утгыг нэг дор, typo алдаа compile-д баригдана
• C) Бичихэд богино
• D) Хурдан

Зөв хариулт: B

Тайлбар: String role = "admim" → Typo, runtime-д алдаа. Role.ADMIN → Compile-д шалгагдана, autocomplete, бүх утгыг switch-ээр handle хийж болно.

Тест 60

Дараах аль нь "code smell" БИШ вэ?

• A) God Class
• B) Magic Number
• C) Утга учиртай нэрлэлт бүхий жижиг метод
• D) Гинжин if-else

Зөв хариулт: C

Тайлбар: Утга учиртай нэрлэлт + жижиг метод = Clean Code зарчим. God Class, Magic Number, гинжин if-else = Code smell (кодын чанарын асуудал).

Тест 61

SonarQube-д "Vulnerability" гэж юу вэ?

• A) Кодын стиль асуудал
• B) Аюулгүй байдлын сул тал — SQL injection, XSS зэрэг эрсдэл
• C) Кодын формат
• D) Тестийн хамралт

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Vulnerability = Аюулгүй байдлын асуудал. SQL injection, XSS, hardcoded password, insecure random зэрэг. Хакер ашиглаж болох сул тал.

Тест 62

Дараах кодын гол асуудал юу вэ?

// public void oldMethod() {
//     // хуучин логик
//     // маш олон мөр
// }

• A) Асуудалгүй
• B) Comment-оор хаасан хуучин код — Git түүхэнд хадгалагдана, устгах ёстой
• C) Сайн арга
• D) Нөөц код

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Comment-оор хаасан код = "Код оршуулга". Git-ийн түүхэнд хуучин код хадгалагдана → Шаардлагагүй, устгах. Boy Scout Rule.

Тест 63

Тогтмолд (constant) ямар утга хадгалах ЗӨӨВ вэ?

• A) Бүх зүйл
• B) Олон газар давтагддаг, бизнес утга бүхий тоо/string
• C) Хувьсагч бүрийг тогтмол болгох
• D) Зөвхөн тоо

Зөв хариулт: B

Тайлбар: MAX_LOGIN_ATTEMPTS = 5, TAX_RATE = 0.1, ADMIN_ROLE = "admin" — Олон газар давтагддаг + утга учиртай. 0, 1, "" зэрэг ерөнхий утгыг заавал тогтмол болгохгүй.

Тест 64

"Premature Optimization" гэж юу вэ?

• A) Зөв оновчлол
• B) Performance асуудал БАТАЛГААЖААГҮЙ байхад хэт эрт, шаардлагагүй оновчлол хийх
• C) Тест хийх
• D) Code review

Зөв хариулт: B

Тайлбар: "Premature optimization is the root of all evil" — Donald Knuth. Эхлээд зөв, цэвэр код бич → Profiler-аар bottleneck ол → ЗӨВХӨН тэндээ optimize хий.

Тест 65

Дараах аль нь нэрлэлтийн "Хуурмаг мэдээлэл" (Disinformation) вэ?

• A) List<Account> accountList; — Бодитоор List байвал зөв
• B) List<Account> accountList; — Бодитоор Set байвал ХУУРМАГ
• C) int age;
• D) String name;

Зөв хариулт: B

Тайлбар: accountList гэж нэрлээд Set төрөл бол = Хуурмаг мэдээлэл. Уншигч List гэж бодно → Алдаа. accounts гэж нэрлэх нь зөв.

Тест 66

Файл нэрлэхэд аль зарчим зөв вэ?

• A) file1.java, file2.java
• B) Нэг файлд нэг public class, файлын нэр = классын нэр
• C) Бүгд Main.java
• D) Дугаарлах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Java стандарт: Нэг файл = Нэг public class. StudentService.java файлд public class StudentService. Олж хайхад хялбар.

Тест 67

Кодын "Complexity vs Readability" харьцааг хэрхэн шийдвэрлэх вэ?

• A) Үргэлж readability
• B) Эхлээд уншигдахуйц бич, зөвхөн БАТАЛГААЖСАН шаардлагаар complexity нэм
• C) Үргэлж complexity
• D) Хоёуланг нь үл тоомсорлох

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Уншигдах чанар = Анхдагч зорилт. Performance/complexity зөвхөн profiler-аар баталгаажсан bottleneck-д → Тайлбартай optimize хийх.

Тест 68

try-with-resources юу хийдэг вэ?

• A) Тест ажиллуулах
• B) AutoCloseable нөөцийг (file, connection) автоматаар хаах — resource leak-ээс хамгаалах
• C) Exception шидэх
• D) Loop ажиллуулах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: try (var reader = new FileReader(file)) { ... } — try блок дуусахад автоматаар close() дуудна. Finally-д гараар хаах шаардлагагүй.

Тест 69

Дараах аль нь null буцаахын оронд ашиглах ЗӨӨВ арга вэ?

• A) null буцаах
• B) Optional, хоосон collection, эсвэл Exception шидэх
• C) -1 буцаах
• D) "" (хоосон string) буцаах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: null буцаавал дуудсан газар NullPointerException гарч болно. Optional = Утга байж ч болно, байхгүй ч болно. Хоосон List = null-аас аюулгүй. Exception = Тодорхой алдаа.

Тест 70

Дараах кодын аль нь илүү сайн вэ?

// A: return a > b ? a : b;
// B: return Math.max(a, b);

• A) A
• B) B — Стандарт сангийн метод ашиглах нь илүү ойлгомжтой
• C) Хоёулаа ижил
• D) Хоёулаа буруу

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Math.max() = Зорилго тодорхой, бэлэн тестлэгдсэн, бусад хөгжүүлэгч шууд ойлгоно. "Дугуйг дахин зохиохгүй" зарчим.

Тест 71

Accessor метод (getter/setter) хэзээ шаардлагагүй вэ?

• A) Хэзээ ч шаардлагатай
• B) Дотоод (private) хэрэглээнд зориулсан immutable объектод setter шаардлагагүй
• C) Бүх тохиолдолд шаардлагагүй
• D) Public класст

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Immutable объект = Үүсгэсний дараа өөрчлөгдөхгүй → setter шаардлагагүй. DTO, Value Object зэрэгт getter-ийг л хадгалж болно.

Тест 72

Builder Pattern хэзээ ашиглах вэ?

• A) Нэг параметртэй үед
• B) Олон параметр бүхий объект үүсгэхэд — constructor параметр олон болохоос сэргийлж
• C) Хэзээ ч ашиглахгүй
• D) Зөвхөн тест бичихэд

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Student.builder().name("Бат").age(20).gpa(3.5).build() — Уншигдахуйц, параметр олон ч тодорхой. Telescope constructor-ийн оронд.

Тест 73

"Law of Demeter" (LoD) гэж юу вэ?

• A) Хурд тооцоолох дүрэм
• B) Объект зөвхөн шууд хамааралтай объекттой харилцах — гинжин дуудалт хийхгүй
• C) Нэрлэлтийн дүрэм
• D) Тестийн дүрэм

Зөв хариулт: B

Тайлбар: LoD = "Зөвхөн найзтайгаа ярь, найзын найзтай ярихгүй." a.getB().getC().doSomething() = Зөрчил. a.doSomethingViaB() = Зөв.

Тест 74

Дараах аль нь "Early Return" загвар вэ?

// A:
if (input != null) {
    if (input.isValid()) {
        // logic (олон мөр)
    }
}
// B:
if (input == null) return;
if (!input.isValid()) return;
// logic (олон мөр)

• A) A
• B) B — Буруу нөхцлийг эрт шалгаж буцаах → nested if бууруулна
• C) Хоёулаа ижил
• D) Хоёулаа буруу

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Early Return = Guard Clause. Буруу нөхцлийг эрт шалгаж буцаах → Nested if (arrow code) бууруулж, гол логикийг тодорхой харуулна.

Тест 75

Immutable объект (өөрчлөгдөшгүй) ямар давуу талтай вэ?

• A) Давуу талгүй
• B) Thread-safe, side effect-гүй, debug хялбар, cache-д тохиромжтой
• C) Зөвхөн хурдан
• D) Зөвхөн жижиг

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Immutable = Үүсгэсний дараа утга өөрчлөгдөхгүй → Thread-safe (lock шаардлагагүй), side effect-гүй, debug хялбар. String, LocalDate = Immutable.

Тест 76

Дараах аль нь equals() override хийхэд ЗААВАЛ хийх зүйл вэ?

• A) toString() override
• B) hashCode() ЗААВАЛ override — equals/hashCode гэрээ
• C) clone() override
• D) compareTo() override

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Java гэрээ: equals() override хийвэл hashCode() ЗААВАЛ override. Хийхгүй бол HashMap, HashSet зэрэгт буруу ажиллана.

Тест 77

Дараах аль нь "Liskov Substitution Principle" (LSP) зөрчил вэ?

• A) ArrayList-ийг List-ийн оронд ашиглах
• B) Square класс Rectangle-аас удамшиж, setWidth хийхэд height ч өөрчлөгдөх
• C) Interface implement хийх
• D) Abstract class extend хийх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: LSP = Удамшсан класс нь эцэг классын оронд ямар ч тохиолдолд ажиллах ёстой. Square.setWidth() нь Rectangle-ийн "width-ийг л өөрчлөх" гэрээг зөрчиж байна.

Тест 78

Code Review-д хэдэн мөр өөрчлөлт шалгахад ХАМГИЙН ҮР ДҮНТЭЙ вэ?

• A) 1000+ мөр
• B) 200-400 мөр
• C) 1-10 мөр
• D) 5000+ мөр

Зөв хариулт: B

Тайлбар: 200-400 мөр = Reviewer анхаарлаа хадгалж чадна. 1000+ мөр = "Бүгд зүгээр харагдаж байна" → Алдаа алдагдана. Жижиг PR = Чанартай review.

Тест 79

"Composition over Inheritance" зарчим юу гэсэн утгатай вэ?

• A) Удамшил ашиглахгүй
• B) Удамшлын оронд объектуудын нийлмэл бүтэц (composition) ашиглахыг зөвлөх
• C) Зөвхөн interface ашиглах
• D) Зөвхөн abstract class ашиглах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Удамшил = Хатуу холбоос, нэг эцгийн өөрчлөлт бүх хүүхдэд нөлөөлнө. Composition = has-a харилцаа, уян хатан, солих хялбар. is-a бат итгэлтэй бол л удамшил.

Тест 80

var keyword (Java 10+) хэзээ ашиглах нь зөв вэ?

• A) Хэзээ ч ашиглахгүй
• B) Баруун талд төрөл тодорхой байх үед — var list = new ArrayList<String>();
• C) Бүх газар ашиглах
• D) Зөвхөн тест бичихэд

Зөв хариулт: B

Тайлбар: var = Баруун талд төрөл тодорхой бол уншигдах чанарт сайн. var result = service.findById(id) — result юу вэ мэдэгдэхгүй бол Student result = ... илүү тодорхой.

Тест 81

"Cognitive Complexity" гэж юу вэ?

• A) Кодын мөрийн тоо
• B) Хүний тархинд кодыг ойлгоход хэр хүнд байдгийн хэмжигдэхүүн
• C) Кодын хурд
• D) Тестийн тоо

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Cognitive Complexity = SonarQube-ийн хэмжигдэхүүн. Cyclomatic-аас ялгаатай нь: nested if, break/continue зэрэг "ойлгоход хэцүү" бүтцэд илүү өндөр оноо.

Тест 82

Дараах аль нь "Interface Segregation Principle" (ISP) зөрчил вэ?

• A) Жижиг, тодорхой interface
• B) Нэг том interface-д олон холбоогүй метод — зарим класс хэрэггүй метод implement хийх шаардлагатай
• C) Олон жижиг interface
• D) Abstract class

Зөв хариулт: B

Тайлбар: ISP = "Хэрэглэгч өөрт хэрэггүй interface-д хамаарах ёсгүй." Том interface-ийг жижиг, тодорхой interface болгон хуваах.

Тест 83

"Semantic Versioning" (v1.2.3) дахь MINOR дугаар хэзээ нэмэгдэх вэ?

• A) Алдаа засахад
• B) Шинэ функц нэмэхэд (хуучинтай нийцтэй)
• C) Breaking change хийхэд
• D) Код refactor хийхэд

Зөв хариулт: B

Тайлбар: MAJOR = Breaking change. MINOR = Шинэ функц (backward compatible). PATCH = Алдаа засвар. v1.2.3 → v1.3.0 = Шинэ функц нэмэгдсэн.

Тест 84

Lombok сангийн @Data annotation юу хийдэг вэ?

• A) Мэдээллийн сан үүсгэх
• B) Getter, Setter, toString, equals, hashCode автоматаар үүсгэх — boilerplate бууруулах
• C) Тест ажиллуулах
• D) Файл нээх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: @Data = Getter + Setter + toString + equals + hashCode. Boilerplate код бууруулна. Compile-д автоматаар үүсгэнэ. Код товч, цэвэр.

Тест 85

Дараах аль нь "Open/Closed Principle" (OCP) зарчим вэ?

• A) Код хаалттай байх
• B) Өргөтгөхөд НЭЭЛТТЭЙ, засварлахад ХААЛТТАЙ — шинэ функц нэмэхдээ байгаа кодыг өөрчлөхгүй
• C) Файл нээх, хаах
• D) Зөвхөн public метод

Зөв хариулт: B

Тайлбар: OCP = Шинэ функц нэмэхдээ interface/abstract class + шинэ implementation. Байгаа if-else-д шинэ нөхцөл нэмэхгүй → Strategy, Factory pattern.

Тест 86

Дараах аль нь "Тест хялбар бичиж болох" кодын шинж вэ?

• A) Static метод олонтой
• B) Constructor Injection, жижиг метод, нэг үүрэг
• C) Global хувьсагч олонтой
• D) God Class

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Тестлэхэд хялбар код = DI (mock ашиглаж болно) + жижиг метод (тусдаа тестлэж болно) + SRP. Static, global, God Class = Тестлэхэд хэцүү.

Тест 87

"Dead Code" гэж юу вэ?

• A) Runtime error
• B) Хэзээ ч ажиллахгүй, хүрч чадахгүй код — устгах ёстой
• C) Production код
• D) Тест код

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Dead Code = Хэзээ ч дуудагдахгүй метод, хүрч чадахгүй if branch, unused import/variable. IDE анхааруулдаг → Устгах. Код цэвэрхэн.

Тест 88

final keyword хувьсагч дээр ашиглахын давуу тал юу вэ?

• A) Давуу талгүй
• B) Утга дахин оноогдохгүй гэдгийг баталгаажуулж, кодын зорилгыг тодорхой болгох
• C) Хурдасгах
• D) Санах ой хэмнэх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: final String name = "Бат" — Энэ утга ХЭЗЭЭ Ч өөрчлөгдөхгүй. Код уншигчид тодорхой мэдээлэл → Итгэлтэй бодох. Immutability-ийн нэг хэсэг.

Тест 89

Дараах аль нь "Cohesion" (нягтралт) өндөр классын шинж вэ?

• A) Олон холбоогүй метод
• B) Классын бүх метод ижил зорилгод чиглэсэн, талбаруудыг хамтдаа ашигладаг
• C) Static метод олонтой
• D) 1000+ мөр

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Өндөр Cohesion = Классын бүх гишүүд нэг зорилгод чиглэсэн. StudentService-ийн бүх метод оюутантай холбоотой. Бага Cohesion = God Class.

Тест 90

"Coupling" (холбоос) бага байх нь яагаад сайн вэ?

• A) Ялгаагүй
• B) Нэг класс өөрчлөхөд бусад класст нөлөөлөхгүй, тестлэхэд хялбар, дахин ашиглахуйц
• C) Зөвхөн хурдан
• D) Зөвхөн жижиг

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Бага Coupling = Классууд бие биенээсээ бага хамааралтай → Нэгийг өөрчлөхөд нөгөө нь эвдэрэхгүй. Interface + DI = Coupling бууруулах.

Тест 91

Дараах аль нь switch expression (Java 14+) ашиглалт вэ?

// A: switch (day) { case MONDAY: return "Даваа"; ... }
// B: String name = switch (day) { case MONDAY -> "Даваа"; ... };

• A) A
• B) B — Arrow syntax, утга буцааж хувьсагчид оноох
• C) Хоёулаа ижил
• D) Хоёулаа буруу

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Java 14+ switch expression = -> arrow syntax, break шаардлагагүй, утга буцааж хувьсагчид оноох боломжтой. Товч, аюулгүй (exhaustive шалгалт).

Тест 92

"Principle of Least Astonishment" гэж юу вэ?

• A) Код аль болох нарийн байх
• B) Код уншигчийг ГАЙХШРУУЛАХГҮЙ — нэрнээсээ ойлгогддог, хүлээгдсэн зүйлийг хийх
• C) Код хурдан байх
• D) Код жижиг байх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: checkPassword() дотор session эхлүүлбэл = Гайхшруулна (Side Effect). Функц нэрнээс хүлээгдсэн зүйлийг л хийх. Гайхшруулалгүй = Аюулгүй.

Тест 93

Record (Java 16+) юу хийдэг вэ?

• A) Файл бичих
• B) Immutable data класс автоматаар үүсгэх — constructor, getter, equals, hashCode, toString
• C) Тест бичих
• D) Exception шидэх

Зөв хариулт: B

Тайлбар: record Student(String name, int age) {} — Автоматаар constructor, getter, equals, hashCode, toString үүсгэнэ. DTO, Value Object-д тохиромжтой.

Тест 94

Дараах аль нь sealed class (Java 17+) ашиглалт вэ?

• A) Бүх классыг хязгаарлах
• B) Зөвхөн зөвшөөрөгдсөн классууд л удамших боломжтой — domain model-д хяналт
• C) Файл хааах
• D) Thread хааах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: sealed class Shape permits Circle, Rectangle, Triangle {} — Зөвхөн эдгээр 3 класс л удамших боломжтой. Pattern matching-д маш тохиромжтой.

Тест 95

Дараах аль нь logging-ийн ЗӨӨВ түвшин вэ?

• A) Бүгд ERROR
• B) DEBUG → хөгжүүлэлтийн дэлгэрэнгүй, INFO → ерөнхий, WARN → анхааруулга, ERROR → алдаа
• C) Бүгд INFO
• D) Бүгд DEBUG

Зөв хариулт: B

Тайлбар: DEBUG = Хөгжүүлэлтийн дэлгэрэнгүй (production-д унтраах). INFO = Ерөнхий мэдээлэл. WARN = Анхааруулга. ERROR = Алдаа. Зөв түвшин = Зөв мэдээлэл.

Тест 96

"Extract Method" refactoring юу хийдэг вэ?

• A) Метод устгах
• B) Кодын хэсгийг тусдаа метод болгон салгах — уншигдах чанар, дахин ашиглалт сайжруулах
• C) Файл нэмэх
• D) Тест бичих

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Том метод дотроос логик бүлгийг тусдаа метод болгон салгах → Утга учиртай нэр → Код уншигдахуйц, дахин ашиглахуйц.

Тест 97

Дараах аль нь "Temporal Coupling" (цаг хугацааны холбоос) вэ?

• A) Хурд хэмжих
• B) Методуудыг тодорхой дарааллаар дуудах ШААРДЛАГА — init() дуудахгүйгээр process() ажиллахгүй
• C) Threading
• D) Timeout

Зөв хариулт: B

Тайлбар: init() → process() → cleanup() дарааллаар дуудах шаардлагатай = Temporal Coupling. Нэг метод болгох эсвэл Template Method Pattern ашиглах.

Тест 98

"Separation of Concerns" (SoC) зарчим юу вэ?

• A) Бүгдийг нэг газар бичих
• B) Өөр өөр үүрэг/зорилгыг тусдаа модуль/давхаргад хуваах
• C) Зөвхөн тест бичих
• D) Зөвхөн нэг хэл ашиглах

Зөв хариулт: B

Тайлбар: SoC = Controller (хүсэлт удирдах) ≠ Service (бизнес логик) ≠ Repository (мэдээллийн сан). Тус тусын үүрэг → Засвар хялбар, тест хялбар.

Тест 99

Дараах аль нь "Testability" сайн кодын шинж БИШ вэ?

• A) Constructor Injection
• B) Жижиг метод
• C) Нэг метод дотор new keyword олонтой ашиглах
• D) Interface ашиглах

Зөв хариулт: C

Тайлбар: new keyword олонтой = Тестлэхэд mock-оор солиж чадахгүй. DI (Constructor Injection) + Interface = Mock хялбар → Тестлэхэд хялбар.

Тест 100

Кодын чанар яагаад програм хангамжийн бүтээлтэд хамгийн чухал зүйлсийн нэг вэ?

• A) Зөвхөн мэргэжлийн шаардлага
• B) Уншигдахуйц, засварлахуйц, найдвартай код = Бүтээмж өндөр, алдаа бага, баг хамтран ажиллаж чадна, техникийн өр бага
• C) Зөвхөн code review-д хэрэгтэй
• D) Зөвхөн том компаниудад

Зөв хариулт: B

Тайлбар: Кодын чанар = Бүтээлтийн суурь. Цэвэр код → Уншихад хялбар (70% цагийг хэмнэнэ) → Засварлахад хурдан → Алдаа бага → Баг хамтран ажиллана → Техникийн өр бага → Бүтээмж ӨНДӨР.

📚 Ашигласан эх сурвалжууд:

• Robert C. Martin — Clean Code: A Handbook of Agile Software Craftsmanship (2008)
• Robert C. Martin — The Clean Coder (2011)
• Martin Fowler — Refactoring: Improving the Design of Existing Code (2nd Edition, 2018)
• Joshua Bloch — Effective Java (3rd Edition, 2018)
• Google Java Style Guide — google.github.io/styleguide/javaguide.html
• SonarQube Documentation — docs.sonarqube.org
• Oracle Java Code Conventions
• IEEE SWEBOK — Software Quality